Hakkımızda

Tarihi Mirasımızı Koruyoruz

Gelecek kuşaklara aktarmak için çalışıyoruz...

İzmir Tarih Projesi

İzmir Büyükşehir belediyesi

Proje Hakkında

Biz Kimiz?

İzmir Tarih Projesi, Kemeraltı, Basmane ve Kadifekale’yi kapsayan 2.500 yıllık tarihiyle İzmir Tarihi Kent Merkezi’nin bütüncül bir bakış açısıyla ve koruma-kullanma dengesi gözetilerek sağlıklaştırılması ve canlandırılması doğrultusunda İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülmektedir.

2013 yılında başlatılan proje, İzmir Büyükşehir Belediyesi Kent Tarihi ve Tanıtımı Dairesi Başkanlığı'na bağlı Tarihsel Çevre ve Kültür Varlıkları Şube Müdürlüğü bünyesinde kurulan İzmir Tarih Proje Merkezi tarafından hayata geçiriliyor.

Organizasyon Şeması​

Proje Merkezi; Proje, Tasarım Atölyesi, Katılım Sağlama ve Halkla İlişkiler ile Arkeoloji Yönetimi alt birimlerinin faaliyetlerini yönetirken, aynı zamanda paydaşlar arasında koordinasyon sağlıyor.

İzmir Tarih Projesi, İzmir Büyükşehir Belediyesi önderliğinde yerel yönetimler, akademisyenler, sivil toplum örgütleri, meslek odaları ile bölgede çalışan ve yaşayanların katılımlarıyla geliştirildi. Başta bölge kullanıcıları olmak üzere ilgili tüm kent paydaşlarının işbirliğiyle, tarihi merkezin canlanması için gerçekleştirilen çalışmalar sonucunda ortaya çıkan İzmir Tarih Projesi Tasarım Stratejisi Raporu projenin temelini oluşturuyor.

Neden Bu Proje Oluşturuldu?

300 yılı aşkın bir süreyle İzmir’in ticaret merkezi olan Kemeraltı ve çevresi, konutların da bulunduğu gece-gündüz yaşayan bir bölgeyken, 1950’ler itibariyle dönüşmeye başladı. İş ve konut alanları yavaş yavaş terk edilirken; boş kalan yapılar tahrip olarak özgün niteliklerini yitirdi ve çöküntü alanlar oluştu.

Antik Çağ’dan günümüze ulaşan tarihi dokunun korunması ve çöküntü alanlarının oluşumunu tersine çevirmek amacıyla İzmir Tarih Projesi hayata geçirildi. Yaşayanları yerinden etmeden, tarihi alanın değerleri ve kendine özgü kimliğinin korunarak gerçekleştirilen iyileştirme müdahaleleri ile sürdürülebilir bir canlanma hedefleniyor. Odağına insanı koyan İzmir Tarih Projesi’nde, yerel halkın varlığı ve dahil edilmesi yöntemin vazgeçilmezi olarak belirlenirken, çalışmalar geniş katılımlı bir kent ortaklığı gözetilerek yürütülüyor.

Amaçlar

Tarihi kent merkezinin bütününde etkili bir iyileştirme ve canlandırmanın hayata geçirilebilmesi için başlatılan İzmir Tarih Projesi kapsamında iki temel amaç belirlendi:

01
İzmirlilerin tarihle ilişkisini güçlendirmek
Bu amacı gerçekleştirmek için yararlanılacak kaynak, proje alanında bulunan MÖ 4. yüzyıl itibariyle Hellenistik, Roma, Bizans, Osmanlı dönemlerine ait arkeolojik katmanlar ve tarihi yapı stokudur.
02
Tarihi kent merkezinde ortaya çıkan çöküntü alanlarının oluşumuna engel olmak ve bu oluşumu tersine çevirmek
Proje alanının büyük oranda kültürel varlık barındırıyor olması, canlandırma ve koruma hedeflerinin bir arada geliştirilmesini gerekli kılıyor. Canlandırma hedefinin arkeolojik miras, tarihi yapı stoku, kültürel çeşitlilik ve sosyal yapı özelinde sürdürülebilir yaklaşımlar doğrultusunda gerçekleştirilmesi hedefleniyor.

Stratejiler

Projenin temel stratejileri:

01
Yerel değerleri koruyarak sosyal ve ekonomik canlanma yaratmak
Bölgeyi terk eden prestijli faaliyetlerin yerini, başka prestijli faaliyetlerin alması bölgenin ziyaret edilme potansiyelini artıracaktır. Katılımcı süreçte böylesi bir stratejik faaliyetin turizm olabileceği konusunda geniş bir uzlaşı sağlandı. Turizmin bu alanda sadece tarihi değerlerin gözlenmesinden hareketle değil, tarihin buradaki yaşam deneyiminin bir parçası haline getirilmesi suretiyle geliştirilmesi önemlidir. Bu amaçla, yaşamın “deneyim” geçirilen “yer” niteliği kazandığı sokakların bu niteliğinin dikkatle korunması (Havra Sokağı vb.), bu niteliğe sahip sokakların sayılarının artırılması ve proje alanı içerisinde yer alan han, sinagog gibi büyük ölçekli yapıların yenilikçi yaklaşımlar, tasarım ve uygun örgütlenme teknikleri ile “deneyim” yaratan bir niteliğe kavuşturulması önerildi.
02
Gençleri tarihi alana çekmek
Gençliğin boş zamanlarını değerlendirmek için yararlanabilecekleri faaliyetlerin çeşitliliğinin artırılması; gençlere yönelik üretim ve satış faaliyetleri ile bütünleşmiş kültürel alanların oluşturulması; proje alanında bulunan ve eğitim sistemi dışında kalmış işsiz ya da çalışan gençlerin becerilerini ve potansiyelini artırmaya dönük projeler geliştirilmesi gerekmektedir.
03
Geleneksel ve nitelikli iş kollarını sürdürmek
Mevcut prestijli faaliyetlerinin bölgeyi terk etme eğilimleri konusunda dikkatli olunarak gereksiz boşalmaların önüne geçilmesi gerekmektedir
04
Konut ve yaşam alanları artırmak
Konut kullanımına yönelik olarak toplumun tüm katmanlarından gelenlerin bu alanda yaşar hale gelmesi sağlanarak dengeli bir toplumsal yapı elde edilmesi önerilmiştir.

Bu İşin İçinde
Bi' Tarih Var!

Kemeraltı, Agora, Basmane, Kadifekale Bölgesi

İzmir Tarih Projesi'yle Canlanıyor...

Neredeyiz?

İzmir Tarih Proje Merkezi olarak kent tarihinde çok önemli bir yeri olan atıl durumdaki Salepçioğlu (Ahmet Ağa) Konağı tercih edildi. 19. yüzyılın ilk yarısında Beyler Sokağı’nda inşa edilen tarihi yapı, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından restore edilip yeniden işlevlendirilerek kent yaşamına kazandırıldı. Restorasyon çalışması, Tarihi Kentler Birliği tarafından düzenlenen “Tarihi ve Kültürel Mirası Koruma Proje ve Uygulamalarını Özendirme Yarışması” kapsamında 2014 yılında “Uygulama Ödülü”nü kazandı.

Tasarım Atölyesi ise kentin korunarak günümüze ulaşmış en eski mahallelerinden biri olan Pazaryeri Mahallesi’nde yer alıyor. Hasdemir ailesi tarafından İzmir Büyükşehir Belediyesine bağışlanmasının ardından restore edilen tarihi konut, Tasarım Atölyesi’ne Şubat 2015 tarihinden beri ev sahipliği yapıyor.

İzmir Tarih Tasarım Atölyesi, tarihi alanda yaşayanların İzmir Tarih Projesi’ne dahil edilmelerine ve kendi yaşam alanlarının şekillenmesinde karar verici olmalarına aracılık eden bir platform olma özelliği taşıyor. Tarihi alandaki sosyo-kültürel faaliyetler ve fiziksel çevreyle ilgili tüm kararlar burada katılımcı bir süreçle yerel topluluklarla birlikte alınıyor; bölge tarihi konusundaki bilinci artırmak için tasarım odaklı etkinlikler, atölye çalışmaları ve eğitim programları düzenleniyor.

Proje Alanı

İzmir’in tarihi kent merkezine odaklanan İzmir Tarih Projesi’nin çalışma alanının tamamı kentsel ve 3. derece arkeolojik sit alanıdır. Söz konusu alan ayrıca Kadifekale, Antik Tiyatro, Agora, Stadyum, Altınyol ve Altınpark 1. derece arkeolojik sit alanlarını ve Varyant doğal sit alanını da içeriyor.

Proje alanı, İzmir Büyükşehir ve Konak Belediyesi girişimleriyle, 2007 yılında Bakanlar Kurulu kararıyla 5366 sayılı yasa kapsamında “Yenileme Alanı” ilan edildi.

Toplam büyüklüğü 248 hektar olan İzmir Tarih proje alanı, yürürlükteki koruma amaçlı imar planları, mahalli sınırlar ve yeraltı kültür katmanları temel alınarak 19 alt bölgeye ayrıldı. Mevcut alt bölgelerin birbirinden farklı karakter ve sosyal yapılara sahip olmaları nedeniyle, her bir alt bölge ayrıca değerlendirilerek müdahalelerin alana özgü geliştirilmesi yönünde çalışmalar yürütülüyor. Gerçekleştirilecek müdahalelere katılım platformları aracılığıyla karar veriliyor; yaşayanlar, yerel yönetimler, diğer kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları, meslek odaları ve üniversitelerin katılımında çalıştaylar düzenleniyor. Bu çalıştaylarda alt bölgelerin sorun ve potansiyeli tespit edilerek operasyon planları hazırlanıyor.

Sıkça Sorulan Sorular

İzmir Tarih Projesi nedir?

İzmir’in tarihi kent merkezi olarak bilinen Kemeraltı, Kadifekale ve Basmane bölgelerini kapsayan 248 hektarlık alan, yaklaşık 2500 yıllık bir tarihi geçmişe sahip.  İzmir’in en önemli kültürel miras alanlarından biri olan tarihi kent merkezinin bütüncül bir bakış açısıyla ve koruma-kullanma dengesi gözetilerek sağlıklaştırılması ve canlandırılması doğrultusunda İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından 2013 yılında İzmir Tarih Projesi başlatıldı.

 

Proje kapsamında koruma, geliştirme ve yaşatma projeleri; sağlıklaştırma ve canlandırma projeleri; aydınlatma, ulaşım vb. altyapı çalışmaları ile katılımlı iletişim çalışmaları ve sosyal-kültürel projeler gerçekleştiriliyor.

Peki nedir “sağlıklaştırma”?

Bozulmanın yeni başladığı, ancak özgün niteliğini henüz kaybetmemiş olan eski kent mekanlarının eski haline kavuşturulmasıdır. Yani, alt yapı ve üstyapının sağlamlaştırılarak, yenilenerek, temizlenerek tekrar kullanılabilir hale getirilmesidir. İşlevsel olarak da, eski işlevini yitirmiş yapılara,  yapıların özgünlüğünü yitirmesine neden olmayacak yeni işlevler kazandırılarak yeniden kullanılabilir hale getirilmesidir.

İzmir Tarih Projesi’ni hangi kurum yürütüyor?

İzmir Tarih Projesi, İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülüyor. Projenin yürütülmesi ve aktörler arası koordinasyonun sağlanması amacıyla İzmir Büyükşehir Belediyesi bünyesinde İzmir Tarih Proje Merkezi oluşturulmuştur.

Projenin hedef kitlesinde kimler var?

Projenin hedef kitlesi, proje alanında yaşayan, alanda istihdam edilen, üretici, girişimci, mülk sahibi, alanı belli aralıklarla ziyaret edenler başta olmak üzere tüm İzmir halkıdır.

Proje ile ilgili detaylı bilgiyi nereden edinebilirim?

Detaylı bilgiye projenin internet sitesinden ulaşabilirsiniz.  Ayrıca, projenin temelini oluşturan strateji raporunu da okumanızı tavsiye ederiz. İzmir Tarih Projesi Tasarım Stratejisi Raporu

İzmir Tarih Projesi’nin uygulama alanı nereyi kapsıyor?

Tarihi alan, İzmir’in tarihi kent merkezi olarak bilinen, Kemeraltı, Kadifekale ve Basmane bölgelerini kapsayan 248 hektarlık bir alan. İzmir Kız Lisesi’nden, Konak Pier’e, Aziz Vukolos Kilisesi’nden, Kadifekale’ye uzanan bir bölgeyi içeriyor. Tarihi Kent Merkezi, Helenistik ve Roma dönemlerinden günümüze miras kalan Kadifekale, Smyrna Agorası, Smyrna Tiyatrosu gibi ören yerleri; Osmanlı Dönemi’nde antik limanın dolmasıyla gelişen Kemeraltı Çarşısı ve farklı kültürlere ait dini, kamusal ve sivil mimari örnekleri barındıran mahalleleri ile çok katmanlı bir açık hava müzesi gibidir.

  • 2500 yıllık tarih (Helenistik, Roma, Bizans, Cumhuriyet dönemlerine ev sahipliği yapmış)
  • 1.500 tescilli yapı
  • 150.000 günlük ziyaretçi ve 15.000 işyeri ile yoğun bir ticaret merkezi
  • Kentsel sit- arkeolojik alan
Neden bu projeye ihtiyaç duyuldu?

Uzun bir dönem kentin ticaret merkezi olan proje alanı, kentleşme sürecinde bu niteliğini yitirmeye başladı ve merkezi iş alanı kentin kuzeyine doğru yer değiştirdi. Bunun yanı sıra kentin birçok farklı bölgesinde ortaya çıkan modern yaşam alanları da konut dokusunda önemli oranda boşalmayı beraberinde getirdi ve zaman içerisinde terk edilen bu yapılar tahrip olarak özgün niteliklerini yitirmeye başladı. Bu değişim de beraberinde çöküntü alanlarının oluşmasına neden oldu.

Tarihi dokunun korunması ve çöküntü alanlarının oluşumunu tersine çevirmek üzere Bakanlar Kurulu kararı ile 5366 sayılı yasa kapsamında 2007 yılında “Konak Kemeraltı ve Çevresi Yenileme Alanı” ilan edildi. Bu deneyimler neticesinde proje alanının koruma ve kullanma bütünlüğü içerisinde bütüncül bir yaklaşımla ele alınması gereksinimi net bir şekilde ortaya çıktı. Bu talebi karşılamak amacıyla İzmir Tarih projesi başlatıldı.

Proje kapsamında neler hedefleniyor?

Proje kapsamında iki temel amaç belirlendi:

  1. İzmirlilerin tarihle ilişkisini güçlendirmek, İzmirlilerin kent ile ilişkili belleklerinin geliştirilmesi ve yeniden inşa edilmesi.

(Arkeolojik kaynaklar ve yapı stoku yardımıyla)

  1. Proje alanında ortaya çıkan çöküntü alanlarının oluşumuna mani olmak ve oluşumu tersine çevirmek.

(Canlandırma ve koruma hedeflerinin her ikisinin birden gerçekleştirilmesi)

Projenin hayata geçirilmesinde belirlenen stratejik yönelimler ise:

  • Yok olan prestijli faaliyetlerin yerini başka prestijli faaliyetlerin alması; bu faaliyetlerin alanda yaşama talebi yaratabilecek, ziyaret talebi doğurabilecek bir nitelikte olması.
  • Proje alanında bazı yerlere yaşam alanı olmanın ötesinde “DENEYİM” gerçekleştiren bir alan niteliği kazandırılması
  • Gençliğin alana çekilmesi
  • Konut işlevlerinin sağlıklaştırılması ve canlandırılması
Bu amaçlara ulaşmak için neler yapılıyor?

Proje kapsamında 248 hektarlık alanda tek yapı bazında restorasyon çalışmaları; koruma, geliştirme ve yaşatma projeleri; sağlıklaştırma ve canlandırma projeleri; aydınlatma, ulaşım, vb altyapı çalışmaları; katılımlı iletişim çalışmaları ve sosyal- kültürel projeler yürütülüyor.

Bu proje sonucunda halihazırda yaşayanlar alanı terk etmek zorunda kalacak mı?

Projenin temel stratejisi “tarihi alanı yaşayanlarıyla birlikte korumak ve canlandırmak”. Bu nedenle projenin her aşamasında katılımlı iletişim çalışmaları gerçekleştiriliyor. Yapılan ve yapılması planlanan tüm çalışmalar bu amaç çerçevesinde yürütülüyor.

İzmir Tarih Projesi kapsamında bugüne kadar ne tür çalışmalar yapıldı?

İzmir Tarih Projesi kapsamında öncelikle bir İzmir Tarih Strateji Raporu oluşturuldu. Stratejiler belirlendi. Kullanıcıları çeşitlendirmek, gençleri ve üniversiteleri alana çekmek, yapıları sağlıklaştırmak ana hedeflerdi. Bu doğrultuda operasyon planları hazırlandı. Alan, büyüklük ve sosyal yapılarına göre 19 alt bölgeye ayrıldı. Üç bölgenin -Havralar, Kestelli ve Anafartalar Caddesi (2.etap) kentsel tasarım projeleri çizildi. Altyapı çalışmaları hazırlıkları sürüyor. Bölge içerisinde yer alan anıtsal ve sivil mimari örneklerinin kültürel mirasın korunması ve yeniden işlevlendirilerek kamusal kullanıma kazandırılması amacıyla çalışmalar yürütüldü. Restore edilen yapıların sosyal ve kültürel odaklar olarak hizmet vermeleri ve yakın çevrelerinde canlanma ve iyileşme yaratabilecek bir sıçrama noktası olarak dönüşmeleri hedeflendi.  

İzmir Tarih Projesi kapsamında hazırlanan projelerin uygulamaları ne zaman, hangi bölgelerde başlayacak? Ne zaman tamamlanması öngörülüyor?

Proje 2013 yılından beri uygulanmakta. Projeler ilgili oldukları bölgeye göre farklı kurul ve meclis süreçlerini izliyorlar. Burasının kentsel-arkeolojik sit alanı olduğu düşünülürse, bu süreçlerin onanması zaman alıyor.  Uygulamalar ancak resmi onay sonrası başlıyor. Öte yandan parsel bazında restorasyon, çevre düzenleme ve yeni proje uygulamaları alanın çok çeşitli noktalarında sürmekte. Tamamlanan ve devam eden projelerimizle ilgili detaylı bilgi almak için Projeler sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İzmir Tarih Projesi’nin duyurulması için ne tür çalışmalar yapılıyor?

Bunun için bir iletişim stratejisi oluşturduk. Projeyi tanıtmak için sosyal medya, web sitesi, tanıtım filmleri, kampanyalar, bilgilendirme toplantıları, eğitimler, bölge esnafı ve yaşayanlara yönelik atölye çalışmaları, mobil uygulama, hediyelik eşya tasarımları, kültür turları dahil her türlü iletişim aracı kullanılıyor.

Projeye nasıl katkı sağlayabilirim?

İzmir Tarih Projesi Gönüllüsü olabilirsin. Proje için gerçekleştireceğimiz tüm çalışmalara kendi yetenek ve bilgin doğrultusunda katkı sağlayabilirsin. Örneğin, esnafla yapacağımız atölye çalışmalarımızı organize etmemize yardımcı olabilir, alandaki büyük değerlerimiz zanaatkarlarla röportajlar yapabilir, bloggerları ağırlayabilir, fotoğraf-video çekimleri ile sosyal medya hesaplarımızı zenginleştirebilir, alanda festival düzenleyebilir, alandaki sosyal projelere dahil olabilirsin… En önemlisi mimari, sosyal, dijital, kültürel ve tarihsel her türlü yeni fikirle projemizi zenginleştirebilirsin.

Nasıl gönüllü olabilirim?

Gönüllü formumuzu doldurman yeterli. Biz kendimizi anlattık, seni de tanımak isteriz 🙂 Seninle iletişime geçip tanışma toplantılarımıza davet edeceğiz. Projeler için ayrıca eğitimler yapılacak.

Ben de fikirlerimi söylemek istiyorum, sizinle nasıl iletişim kurabilirim?

İzmir Tarih Projesi katılım atölyelerinin duyurularını sosyal medya aracılığıyla takip edebilir ve her ay farklı bölgede yapılan bu çalışmalardan birine katılabilirsiniz. Ayrıca, İzmir Tarih Proje Merkezimizi de ziyaret edebilirsiniz.

İzmir Tarih Projesi kapsamında hazırlanan projelerin finansmanı nasıl sağlanıyor?

İzmir Tarih Projesi aslında sadece fiziksel onarım ve restorasyon projelerinden ibaret olmayan; özel sektörün, yaşayanların, kente dair kurumların ve yerel yönetimlerin tarihe ve tarihi alana ortak yatırımıdır. İzmir Tarih genel anlamda strateji üretip, yol göstermektedir. Bunun yanı sıra belediye kendi payına düşen korunacak değerler için; örneğin, sokak sağlıklaştırma, restorasyon, kamulaştırma vb. için finansmanı kendi sağlamaktadır.

Tarihi alanda tescilli bir binam var. Bakım onarım yaparken uymam gereken bir kural var mı?

Tescilli yapı sahipleri bu taşınmazların bakım ve onarımlarını yaptırabilmek ve yapıyı yaşatabilmek için bazı kanuni ve teknik işlemleri sırası ile tamamlamak ve tüm izinleri aldıktan sonra yapının özgün niteliğini bozmadan onarmak zorundadırlar.

PROJELER

Proje kapsamında tek yapı özelinde restorasyon çalışmalarından bölgesel çalışmalara, kamusal alan düzenlemelerinden birinci derece arkeolojik sit alanları ve ilişkili alanlara kadar pek çok proje hayata geçiriliyor.
X